Geldt de AI-verordening als mijn bedrijf buiten de EU zit?
Korte conclusie: Ja, in veel gevallen geldt de AI-verordening ook voor bedrijven buiten de EU. De wet kijkt niet alleen naar waar uw bedrijf is gevestigd, maar ook naar waar de AI-systemen worden aangeboden of waar de output wordt gebruikt.
Wanneer de AI-verordening op u van toepassing is
Verordening (EU) 2024/1689 (de “AI-verordening” of “EU AI Act”) is een Europese verordening met een brede, extraterritoriale reikwijdte. Op grond van artikel 2 AI-verordening is de verordening van toepassing op:
- Aanbieders die AI-systemen op de EU-markt brengen of in gebruik stellen, ongeacht of de aanbieder in de EU of daarbuiten is gevestigd (artikel 2 lid 1 onder a).
- Aanbieders en deployers die in de EU zijn gevestigd of zich daar bevinden (artikel 2 lid 1 onder b).
- Aanbieders en deployers die buiten de EU zijn gevestigd wanneer de door het AI-systeem gegenereerde output in de EU wordt gebruikt (artikel 2 lid 1 onder c).
Daarnaast gelden delen van de verordening voor importeurs en distributeurs van AI-systemen op de EU-markt (artikel 2 lid 1 onder d–f).
Bron: Verordening (EU) 2024/1689 – artikel 2 op EUR-Lex (CELEX 32024R1689)
Wat betekent dit concreet voor een bedrijf buiten de EU?
Uw bedrijf valt onder de AI-verordening als een van de volgende situaties zich voordoet:
- U plaatst een AI-systeem (of een algemeen AI-model) op de EU-markt of stelt het in de EU in gebruik, bijvoorbeeld door het te verkopen, te licenseren of gratis beschikbaar te stellen aan EU-gebruikers. De verordening maakt daarbij niet uit of uw bedrijf in een derde land is gevestigd.
- Uw AI-systeem wordt door klanten of gebruikers in de EU ingezet en de output wordt in de EU gebruikt, ook als u zelf geen vestiging in de EU heeft. Dit is met name relevant voor SaaS-leveranciers, cloud-AI-diensten en ontwikkelaars van generatieve AI die wereldwijd worden aangeboden.
- U bent importeur of distributeur van een AI-systeem dat door een derde-land-aanbieder op de EU-markt wordt gebracht.
Hoofdregels en uitzonderingen
| Situatie | Vallen onder de AI-verordening? |
|---|---|
| AI-systeem wordt aangeboden of in gebruik gesteld op de EU-markt | Ja, ongeacht vestigingsplaats aanbieder |
| AI-output wordt in de EU gebruikt | Ja, ook voor niet-EU aanbieders/deployers |
| AI-systeem wordt uitsluitend buiten de EU ontwikkeld, getraind en gebruikt, en de output bereikt de EU niet | Nee, in beginsel niet |
| AI-systemen uitsluitend voor nationale veiligheid, defensie of militaire doeleinden | Uitgesloten (artikel 2 lid 3) |
| AI-systemen voor wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling vóór het op de markt brengen | Uitgesloten (artikel 2 lid 6 en 8) |
| Personen die AI uitsluitend voor niet-professionele, persoonlijke doeleinden gebruiken | Vallen niet onder de verordening (artikel 2 lid 1) |
Aandachtspunten voor niet-EU-bedrijven
- Aanbieder van een “general-purpose AI model” met systeemrisico: ook als u buiten de EU bent gevestigd, bent u aanbieder in de zin van de AI-verordening zodra uw model op de EU-markt wordt aangeboden. Er gelden aanvullende verplichtingen op grond van hoofdstuk V (artikelen 51–56).
- EU-vertegenwoordiging: bepaalde niet-EU-aanbieders van AI-systemen met een hoog risico en van general-purpose AI-modellen moeten een gemachtigde in de EU aanwijzen (artikelen 22 en 54).
- Toezicht en handhaving: de Europese Commissie en de nationale toezichthouders (in Nederland onder meer de Autoriteit Consument & Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens, afhankelijk van de toepassing) zijn bevoegd om toezicht te houden op de naleving, ook bij buitenlandse aanbieders die op de EU-markt actief zijn.
- Inwerkingtreding: de AI-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden. De meeste verplichtingen worden geleidelijk van toepassing, met de eerste toepassingsdatum op 2 februari 2025 (verbod op risico’s die onaanvaardbaar zijn) en verdere data tot 2 augustus 2026 en 2 augustus 2027.
Samenvatting
De AI-verordening is niet beperkt tot EU-bedrijven. Als uw bedrijf buiten de EU is gevestigd maar AI-systemen op de EU-markt brengt, in de EU in gebruik stelt, of AI-output in de EU laat gebruiken, valt u onder de verordening. Alleen wanneer het volledige traject (ontwikkeling, aanbod, gebruik en output) zich buiten de EU afspeelt en er geen band met de EU-markt is, is de verordening in beginsel niet op u van toepassing. De uitzonderingen voor defensie, nationaal veiligheid en zuiver wetenschappelijk onderzoek blijven onverkort gelden.
Dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en vormt geen juridisch advies. Voor een bindende beoordeling van uw specifieke situatie raadpleegt u een gekwalificeerd juridisch adviseur.
Bronnen: