Mag de camera van de buren mijn tuin filmen?
Nee, een buurman mag niet zomaar met een beveiligingscamera uw tuin filmen. Zodra u of anderen in uw tuin herkenbaar in beeld komen, is dat een verwerking van persoonsgegevens waarop de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing is. Daarnaast kan een te ver doorschietende camera een onrechtmatige daad opleveren op grond van artikel 6:162 BW. Hieronder een korte uitleg van het wettelijke kader en de praktische grenzen.
Wettelijk kader
1. De AVG geldt ook tussen particulieren
Iemand die u met een camera filmt, verwerkt persoonsgegevens (herkenbare beelden van personen) in de zin van artikel 4, onder 1 en 2, van de AVG (Verordening (EU) 2016/679, gedefinieerd in artikel 1 UAVG). De AVG is rechtstreeks van toepassing in Nederland; de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt toezicht op de naleving (Uitvoeringswet AVG, artikel 15).
2. De "huishoudelijke uitzondering" biedt weinig soelaas
Onder de AVG bestaat een uitzondering voor verwerkingen die door een natuurlijke persoon worden uitgevoerd "bij de uitoefening van zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteiten" (artikel 2, tweede lid, onder c, AVG). De Autoriteit Persoonsgegevens heeft echter herhaaldelijk bevestigd dat deze uitzondering smal wordt uitgelegd: zodra een camera systematisch de openbare ruimte of andermans terrein in beeld brengt, is er geen sprake meer van een zuiver huishoudelijke activiteit en is de AVG volledig van toepassing.
3. Rechtmatigheidstoets onder de AVG
Als de AVG van toepassing is, moet de buurman een rechtmatige grondslag hebben. Meestal wordt een beroep gedaan op "gerechtvaardigd belang" (artikel 6, eerste lid, onder f, AVG). Daarbij moet hij onder meer:
- een concreet en legitiem belang aantonen (bijvoorbeeld het weren van inbrekers);
- aantonen dat de verwerking noodzakelijk is (er mag geen minder ingrijpend alternatief zijn, zoals een camera die alleen de eigen oprit of voordeur filmt);
- een belangenafweging maken tussen zijn belang en uw recht op privacy (artikel 8 EVRM, artikel 7 en 8 Handvest van de EU, en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer).
Herkenbare gezichten van u, uw gezinsleden of bezoekers in uw tuin wegen in die afweging zwaar, zeker als het gaat om een relatief besloten plek waar een redelijke verwachting van privacy bestaat.
4. Onrechtmatige daad op grond van artikel 6:162 BW
Ook los van de AVG kan het filmen van andermans tuin civielrechtelijk onrechtmatig zijn. Artikel 6:162 BW bepaalt dat een inbreuk op een recht of een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een onrechtmatige daad is waarvoor schadevergoeding kan worden gevorderd (artikel 6:162 BW). Een buitensporige inbreuk op de persoonlijke levenssfeur – denk aan een camera die structureel uw tuin, terras of zwembad filmt – kwalificeert in de rechtspraak doorgaans als zo'n onrechtmatige daad.
Wat mag doorgaans wel en niet?
| Situatie | Meestal toelaatbaar? |
|---|---|
| Camera op de eigen voordeur, oprit of eigen achtertuin | Ja, mits zo afgesteld dat alleen eigen terrein in beeld komt |
| Camera die de openbare straat filmt op een manier die onvermijdelijk is voor een deurbelcamera | Doorgaans toelaatbaar, mits gericht op eigen eigendom |
| Camera die structureel (een deel van) de tuin van de buurman in beeld brengt | Niet toelaatbaar; geldt als verwerking waarvoor de AVG-regels gelden en vaak als onrechtmatige daad |
| Camera die herkenbare gezichten of intieme momenten (zwembad, terras, zitplek) van de buren vastlegt | Niet toelaatbaar; zwaarwegende schending van de persoonlijke levenssfeer |
| Opnames die worden gedeeld op social media of met derden | Niet toelaatbaar; vrijwel altijd onrechtmatig, ook al zou de opname zelf nog vergund zijn |
Belangrijke uitzonderingen en nuances
- Verdediging tegen strafbare feiten. Een reële dreiging van inbraak of vandalisme kan een zwaarder belang opleveren, maar laat onverlet dat de camera strikt op het eigen perceel moet worden gericht en niet structureel andermans tuin in beeld mag brengen.
- Korte, onvermijdelijke inkijk. Een opname die slechts incidenteel en marginaal een rand van uw tuin of de openbare weg toont, levert niet snel een privacyschending op.
- Toestemming. Geeft u zelf of uw bezoek actief toestemming voor het filmen, dan kan dat een rechtmatigheidsgrond zijn (artikel 6, eerste lid, onder a, AVG). Stilletjes niets zeggen is geen toestemming.
- VvE of gemeenschappelijke regels. In een appartementencomplex of vve kunnen aanvullende regels gelden die het ophangen van camera's aan gevels of balkons beperken.
Wat kunt u doen?
- In gesprek. Vraag de buurman de camera te richten, in te zoomen op zijn eigen terrein of een afscherming/privacysticker aan te brengen.
- Klacht bij de AP. Als de buurman niet meewerkt en de inbreuk ernstig is, kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Die kan handhavend optreden en boetes opleggen.
- Civiele procedure. Op grond van artikel 6:162 BW kunt u via de rechter onder meer vorderen dat de camera wordt aangepast of verwijderd, dat de opnames worden vernietigd en dat een eventueel geleden schade wordt vergoed. Een kort geding is daarbij vaak mogelijk.
Samenvatting
Een camera mag buitenshuis worden gebruikt om eigen bezit te beveiligen, maar mag daarbij niet structureel de tuin (en de herkenbare personen daarin) van de buren filmen. Zo'n opname is een verwerking van persoonsgegevens onder de AVG en kan tevens een onrechtmatige daad zijn op grond van artikel 6:162 BW.
Bronnen
- Algemene verordening gegevensbescherming (Verordening (EU) 2016/679), artikelen 2, 4 en 6
- Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming, artikel 1 en 15
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 162
Dit is algemene juridische informatie en geen juridisch advies. Voor uw specifieke situatie is het raadzaam een jurist of gespecialiseerd advocaat te raadplegen.